Openbare verlichting aan vooravond van revolutie

8 november 2016

Vijf vragen aan Elke Den Ouden van TU/e Lighthouse


In 1417 werd in Londen de eerste straatverlichting aangestoken. 600 jaar later staat openbare verlichting aan de vooravond van een revolutie.

Eindhoven is dankzij de samenwerking tussen de gemeente Eindhoven, TU/e en het bedrijfsleven één van de hotspots. Bij alle ontwikkelingen op het gebied van smart lighting komt één naam telkens terug: Elke den Ouden. De strategisch directeur van TU/e Lighthouse vertelt over de laatste stand van zaken.

1. Waarom gaan de ontwikkelingen op het gebied van smart lighting nu zo snel?


Led-verlichting maakte een grote ontwikkeling door. De lampjes waren al klein, maar zijn nu ook beschikbaar in bijna alle kleuren, goedkoper en makkelijk te integreren in ict-systemen. Dat maakt het mogelijk verlichting te digitaliseren. We kunnen nu elke led afzonderlijk aansturen, wat ons in staat stelt dynamische lichtpatronen te creëren. Die kun je op verschillende manieren inzetten. De eenvoudigste toepassing is dimmen of oplichten, afhankelijk van het gegeven of er wel of geen mensen op straat zijn.
gekleurde paraplu

2. Dat is toch niet zo bijzonder?


Dat klopt. Maar het wordt een stuk complexer als je de verlichting koppelt aan sensoren, zodat er interactie mogelijk wordt met mensen, met internet, het weer, camera’s en meer. Als dat technologisch eenmaal mogelijk is, ontstaat de vraag: wat willen we daarmee gaan doen? Welke toepassingen zijn zinvol? Wat voegt waarde toe? Hoe staat het met de privacy van gebruikers van het openbare gebied? Op al die vragen proberen we de komende jaren een antwoord te vinden.

3. Hoe wordt dat onderzocht?


Op de universiteitscampus beschikken we over een living lighting lab. De individueel aanstuurbare led-lampen zijn hier gekoppeld aan een open software platform en sensoren. Onderzoekers en studenten kunnen hiermee onderzoek doen naar bijvoorbeeld licht en veiligheid, naar efficiënt licht of naar de manier hoe mensen op verschillende dynamische lichtscenario’s reageren. Daar weten we nog weinig van.
studenten aan tafel
Buiten de universiteit gebeurt ook veel. Onder het project 'Jouw licht op 040' valt bijvoorbeeld ook het vervangen van verouderde openbare verlichting door intelligente led-armaturen. Dat is overigens sowieso een aanrader voor eigenaren van openbare verlichting: als de levensduur van straatverlichting ten einde loopt, vervang het dan door een systeem dat klaar is voor toekomstige ontwikkelingen.

4. Wat gebeurt er verder in Eindhoven?


Philips en Heijmans gaan in Eindhoven in verschillende stadsdelen vijf proeftuinen voor slimme lichttoepassingen ontwikkelen. Dat gebeurt volgens het living lab principe, zodat bewoners al in een vroeg stadium bij onderzoeken en innovaties worden betrokken. Bijvoorbeeld door middel van buurtdiscussies, interviews of in overleg met een buurtvereniging. Wij doen ook mee.
Elke lopend over de campus
Ik geloof sterk in pilots, proeftuinen, living labs, startups en andere kleinschalige initiatieven. Tegelijkertijd hebben we grote bedrijven nodig voor de slagkracht, voor financiering en schaalvoordelen. Maar het is niet handig als we op verschillende plaatsen het wiel uitvinden. Overheden, kennisinstituten en bedrijven zouden van elkaar moeten leren. Daarom zijn we met Stichting OVLNL (Openbare Verlichting Nederland) bezig met het opzetten van een platform waarop alle betrokken partijen kennis en ervaringen met elkaar delen. Dan kunnen we projecten of toepassingen die zich in de praktijk hebben bewezen, snel opschalen.

5. Wie betaalt die smart lighting?


In het geval van Eindhoven de gemeente. Of dat in de toekomst ook zo blijft weten we niet. Het is een spanningsveld. Je kunt het zien als een nutsfunctie, maar willen we publiek geld investeren in systemen waar straks misschien alleen bedrijven geld mee verdienen? Of moet het bedrijfsleven investeren, zoals het bijvoorbeeld ook doet met netwerken voor mobiele telefonie? Of gaan mensen in de wijk het zelf betalen, zoals nu soms met glasvezel gebeurt? We weten het nog niet, de praktijk zal het uitwijzen. Maar het is goed als overheden nu als stimulator van allerlei innovaties opereren. Als het een succes wordt, kan het systeem altijd nog aan marktpartijen worden overgedragen. En wat mij betreft is het een succes als bewoners de meerwaarde van het systeem herkennen en het als een verbetering ervaren.

Volg de ontwikkelingen hier

Wil je niks missen? Volg de ontwikkelingen en deel jouw licht op 040 via onderstaande kanalen.

jouw licht op 040 logo
©2017 Jouw licht op 040. All rights reserved.